Ιδιωτικός Τομέας υγείας


Σε ότι αφορά την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (Π.Φ.Υ.) το δημόσιο σύστημα υγείας στη χώρα μας φάνηκε τη δεκαετία του ‘80 να αντιμετωπίζει τη ζήτηση για υπηρεσίες Π.Φ.Υ. με τη δημιουργία των Κέντρων Υγείας. Εντούτοις, η πλήρης σημερινή υποβάθμιση τους, η πολιτική αδυναμία υλοποίησης των κέντρων υγείας αστικού τύπου, η μη ένταξη των κλάδων ασθενείας των ασφαλιστικών ταμείων στο ΕΣΥ, η χαμηλή χρηματοδότηση της Π.Φ.Υ. σε συνδυασμό με τις χαμηλές αμοιβές του ιατρικού, νοσηλευτικού και παραϊατρικού δυναμικού, είχαν ως αποτέλεσμα τη προσφορά υποβαθμισμένων ποιοτικά υπηρεσιών, μεγάλου χρόνου αναμονής και πλήρη αδυναμία κάλυψης των αναγκών.

Τα ανωτέρω οδήγησαν τον Έλληνα πολίτη στον ιδιωτικό πρωτοβάθμιο τομέα υγείας. Η υπερπροσφορά γιατρών, η υπερπροσφορά ιδιωτικών εργαστήριο-διαγνωστικών κέντρων, η υπερπροσφορά σύγχρονης βιοϊατρικής τεχνολογίας, η πλήρης απουσία δημοσίας οδοντιατρικής περίθαλψης και η απουσία ουσιαστικού ελέγχου του ιδιωτικού τομέα μέσω ενός ηλεκτρονικού συστήματος παρακολούθησης κάθε ιατρό-εργαστηριακής πράξης, συντέλεσαν στην έκρηξη της ζήτησης για ιδιωτικές υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας και στην αναστροφή της σχέσης δημοσίων και ιδιωτικών δαπανών υγείας στην Π.Φ.Υ. Το ποσοστό των δημοσίων δαπανών για ιατρική-οδοντιατρική περίθαλψη στο σύνολο των δημοσίων δαπανών για υγεία ανέρχεται σε 24% ενώ των ιδιωτικών σε 66%. Για οδοντιατρική περίθαλψη η αντιστοιχία είναι 1,2% και 34% αντίστοιχα. Αντίθετα με την Π.Φ.Υ. στη χώρα μας, η νοσοκομειακή περίθαλψη μπόρεσε, σε μεγάλο βαθμό, να καλύψει τη ζήτηση των νοσοκομειακών υπηρεσιών μέσω κυρίως των δημοσίων ιδρυμάτων (αυξάνοντας τους συνολικά εξελθόντες ασθενείς από 969.695 το 1972 σε 1.116.324 το 1982, σε 1.552.940 το 1997, και σε 2.036.052 το 2004).

Παρά την παραπάνω ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα υγείας κυρίως σε ποιοτικές υποδομές, το χαμηλό ποσοστό ιδιωτικής ασφαλιστικής κάλυψης του Ελληνικού πληθυσμού και το υψηλό κόστος της νοσοκομειακής περίθαλψης έχουν οδηγήσει τη ζήτηση για δημόσιες νοσοκομειακές υπηρεσίες σε εντελώς αντίθετη πορεία από την Π.Φ.Υ. Η δημόσια νοσοκομειακή περίθαλψη στο σύνολο των δημοσίων δαπανών απορροφά το 56% ενώ η αντίστοιχη ιδιωτική περίπου το 13%. Αυτή η εξέλιξη βεβαίως δείχνει ότι ο δημόσιος τομέας δευτεροβάθμιας φροντίδας μπόρεσε να ανταποκριθεί στη ζήτηση, αλλά πάσχει από σοβαρά προβλήματα που δεν του επιτρέπουν να λειτουργήσει πραγματικά αποτελεσματικά, ενώ η ικανοποίηση των ασθενών για την δευτεροβάθμια φροντίδα είναι ιδιαιτέρως χαμηλή.

Ο ιδιωτικός τομέας υγείας προσελκύει τους πολίτες που μπορούν να ζητήσουν τις υπηρεσίες του ακριβώς επειδή είναι ασθενοκεντρικός. Επιπλέον εμφανίζει σημεία υπεροχής σε σχέση με το δημόσιο, όπως (α) η υψηλή ταχύτητα ανταπόκρισής του ως προς την κάλυψη των αναγκαιουσών υποδομών και κυρίως στην ενσωμάτωση της ιατροτεχνολογικής καινοτομίας και των νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων και (β) το μειωμένο «κόστος χρόνου» και την καλή ποιότητα ξενοδοχειακών υπηρεσιών που παρέχει ο ιδιωτικός τομέας στους καταναλωτές (ασθενείς). Βεβαίως στον ιδιωτικό τομέα δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας μπορεί να στραφεί μία μικρή μόνον μερίδα των πολιτών εξαιτίας του πολύ υψηλού του κόστους.

Ιατροκοινωνικός τομέας υγείας


Στην Ελλάδα παρατηρείται σοβαρότατη υστέρηση στους τομείς της μετά- και έξω-νοσοκομειακής περίθαλψης, της αποκατάστασης και της φροντίδας των αναπήρων και των ηλικιωμένων..

Δεν υπάρχει δημόσιο σύστημα μετά-νοσοκομειακής φροντίδας των ασθενών με χρόνια νοσήματα (κατ’οίκον νοσηλεία), εκτός 1-2 περιπτώσεων εθελοντικής ανάπτυξης από τμήματα νοσοκομείων του ΕΣΥ. Τα προγράμματα «Βοήθειας στο σπίτι» που λειτουργούν οι ΟΤΑ τα τελευταία χρόνια αφορούν, σχεδόν αποκλειστικά, μερικούς μόνον από τους ηλικιωμένους που έχουν πραγματικές ανάγκες, όχι όμως και αξιοσημείωτο αριθμό ΑμΕΑ. Η λειτουργία τους στηρίζεται κατά βάση σε κοινοτικούς πόρους, χωρίς να υπάρχει κάποια δέσμευση χρηματοδότησης μετά τη λήξη των κοινοτικών ενισχύσεων, πέραν από το γεγονός ότι οι υπάρχουσες δομές είναι ανεπαρκείς.
Στον τομέα της αποθεραπείας και αποκατάστασης (πολυτραυματίες, εγκεφαλικά επεισόδια κλπ.) η συμβολή του δημόσιου τομέα είναι ιδιαίτερα υποτονική και οι ανάγκες καλύπτονται κυρίως από ιδιωτικές μονάδες και, στις βαρύτερες περιπτώσεις, με μεταφορά των ασθενών στο εξωτερικό. Το δημόσιο διαθέτει συνολικά 186 κλίνες, διαμοιρασμένες σε ένα ειδικό ίδρυμα (127) και σε τέσσερα τμήματα φυσικής ιατρικής και αποκατάστασης ισάριθμων νοσοκομείων της Αττικής (59). Ο ιδιωτικός τομέας έχει ήδη αναπτύξει μονάδες στη Λάρισα (3), Θεσσαλονίκη, Κομοτηνή, Βόλο, Πάτρα, Αθήνα (2), Λαμία, Σπάρτη, Χανιά με 900-1.000 κλίνες, ενώ ετοιμάζονται 5 τουλάχιστον νέα κέντρα.

Τέλος, η προστατευόμενη διαβίωση των ηλικιωμένων (οίκοι ευγηρίας, γηροκομεία) έχει παραχωρηθεί, κατά πλειοψηφία, στον ιδιωτικό τομέα, χωρίς επιπλέον να ασκείται ο αναγκαίος έλεγχος τήρησης του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου, ως προς την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας. Μόνον ένας μικρός αριθμός ιδιωτικών μονάδων καλύπτει επαρκώς τα ποιοτικά κριτήρια διαβίωσης των ενοίκων, ενώ οι συνθήκες στη μεγάλη πλειοψηφία τους είναι απαράδεκτες

Προτάσεις για τα οικονομικά της υγείας.


Μαγική συνταγή για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης δεν υπάρχει. Το σύστημα χρειάζεται ριζικές αλλαγές, οι οποίες πρέπει να γίνουν με ταχείς ρυθμούς. Γι’ αυτό προτείνεται:

• Πλήρη καταγραφή της πραγματικής εικόνας όλων των νοσοκομείων του χώρου ευθύνης του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας. Συστηματική και επιμελημένη διερεύνηση των αιτίων της σπατάλης πόρων που οδήγησαν στην υπερχρέωση των νοσοκομείων.

• Οριστική ρύθμιση των χρεών των νοσοκομείων.

• Πλήρη αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας στη λειτουργία των νοσοκομείων. Νέες μορφές οργάνωσης των νοσοκομείων, και ιδίως των οικονομικών υπηρεσιών, και εγκατάσταση των ενιαίων συστημάτων M.I.S. και L.I.S. Μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας, τα νοσοκομεία συνδέονται μεταξύ τους και με το Υπουργείο. Έτσι θα υπάρχει πλήρης και συνεχής εικόνα των οικονομικών δραστηριοτήτων του κάθε νοσοκομείου και ταυτόχρονα θα είναι δυνατή η σύγκριση μεταξύ παρόμοιων πράξεων.

• Ριζική αναμόρφωση όλων των οικονομικών υπηρεσιών των Νοσοκομείων:

– εφαρμογή ενιαίου λογιστικού σχεδίου

– καθιέρωση του διπλογραφικού συστήματος

– υποχρεωτική εκπόνηση και δημοσίευση Ισολογισμού και συγκεκριμένων απολογιστικών στοιχείων ανά έτος, μέσα στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους.

• Ενίσχυση με το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό των οικονομικών υπηρεσιών και των τμημάτων λογιστηρίου, προμηθειών και αποθηκών.

• Προσδιορισμό, με βάση όλα τα παραπάνω και με τη μεγαλύτερη δυνατή προσέγγιση, του πραγματικού κόστους ημερήσιου νοσηλίου.

Nέο Σύστημα Χρηματοδότησης

Το «κλειστό νοσήλιο» το οποίο πληρώνουν σήμερα τα ασφαλιστικά ταμεία στα νοσοκομεία, υπολείπεται κατά πολύ του πραγματικού νοσηλίου. Το σύστημα αυτό οδηγεί τα νοσοκομεία σε μεγάλα ελλείμματα και διαρκή υποβάθμιση των υπηρεσιών τους προς τους πολίτες. Το σημαντικό είναι ότι η πραγματική δημόσια δαπάνη δεν μειώνεται από την απόκλιση από το πραγματικό νοσήλιο, γιατί τα ποσά που δεν καταβάλλουν οι ασφαλιστικοί οργανισμοί λόγω του υποτιμημένου κλειστού νοσηλίου, τα καταβάλλει στη συνέχεια το κράτος με καθυστέρηση ετών. Είναι ανάγκη όμως να υπολογιστεί το πραγματικό κόστος και να υπάρξει σύγκλιση αυτών των δύο μεγεθών, για να δημιουργηθεί η δυνατότητα πραγματικής εξυγίανσης του συστήματος.

Για τον τρόπο χρηματοδότησης των νοσοκομείων προβλέπεται:

• Σε πρώτο στάδιο, αντικατάσταση του σημερινού κλειστού νοσηλίου με την καθιέρωση ενός «νέου τύπου νοσηλίου». Το νέο νοσήλιο διατηρεί τα χαρακτηριστικά του κλειστού νοσηλίου, αλλά υπολογίζονται σε αυτό οι βασικές σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές ιατρικές μέθοδοι που κρίνονται αναγκαίες σε κάθε περίπτωση. Έτσι θα προσεγγίσουμε περισσότερο το πραγματικό κόστος. Το αποτέλεσμα θα είναι να εξυγιανθεί το σύστημα, αφού θα γνωρίζουμε πλέον την πραγματική κατάσταση των κλάδων υγείας των ταμείων, θα λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα και τα πιθανά ελλείμματά τους θα καλύπτονται από το κράτος.

• Σταδιακή εφαρμογή της μεθόδου χρηματοδότησης με βάση τις ομοιογενείς διαγνωστικές κατηγορίες, (D.R.G.), π.χ. καρδιοχειρουργικές, ορθοπεδικές κ.λπ. Έτσι, η χρηματοδότηση θα γίνεται ανά ασθένεια και όχι ανά νοσηλεία. Η μέθοδος χρηματοδότησης με ομοιογενείς διαγνωστικές κατηγορίες εφαρμόζεται και έχει επεκταθεί ταχύτατα σε όλες τις χώρες της Ευρώπης. Έχει το πλεονέκτημα, πέραν των άλλων, ότι είναι η πλέον ολοκληρωμένη μέθοδος αξιολόγησης της δραστηριότητας της κάθε νοσηλευτικής μονάδας και των επιμέρους τμημάτων.

Αξίζει να σημειωθεί το σημερινό παράδοξο: όλοι οι ασφαλιστικοί οργανισμοί, με ευθύνη της Πολιτείας, χρησιμοποιούν για ορισμένες παθήσεις αυτή τη μέθοδο χρηματοδότησης στον ιδιωτικό τομέα, αλλά όχι και στα δημόσια νοσοκομεία. Για παράδειγμα, μια καρδιοχειρουργική επέμβαση σε ιδιωτικό θεραπευτήριο πληρώνεται από το ασφαλιστικό ταμείο με 10.000 ευρώ, ενώ η ίδια επέμβαση σε δημόσιο νοσοκομείο κοστολογείται 75 ευρώ την ημέρα, δηλαδή συνολικά περίπου 1000 ευρώ.

• Άμεση εφαρμογή στα δημόσια νοσοκομεία της μεθόδου χρηματοδότησης με βάση τις ομοιογενείς διαγνωστικές κατηγορίες, για τις παθήσεις που ισχύει σήμερα στον ιδιωτικό τομέα.

Σταδιακά, το σύστημα θα επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες ασθενειών.

Ποια τα οφέλη από τις αλλαγές που προτείνονται


Με την αλλαγή του συστήματος χρηματοδότησης, και τα νοσοκομεία θα έχουν σημαντικά έσοδα, αλλά και ένα μέρος αυτών των εσόδων θα κατανέμεται στο προσωπικό που ασχολήθηκε με την επέμβαση. Παρέχεται έτσι, ένα σημαντικό κίνητρο αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας. Επιπλέον, με τη μέθοδο χρηματοδότησης κατά ομοιογενείς κατηγορίες ασθενειών, διευκολύνεται η σύναψη συμβάσεων και με τους ιδιωτικούς ασφαλιστικούς φορείς, αλλά και η σύναψη διακρατικών συμφωνιών για τη νοσηλεία ασθενών από άλλες χώρες.

Οδοντιατρική πρωτοβάθμια περίθαλψη


Ένα σύγχρονο Σύστημα Υγείας οφείλει να μεριμνά αποτελεσματικά για τη στοματική υγεία των πολιτών, τόσο προληπτικά, όσο και θεραπευτικά. Στη χώρα μας, ο σχεδιασμός της Οδοντιατρικής Περίθαλψης έγινε χωρίς κανένα προγραμματισμό και κυριάρχησε ο αυτοσχεδιασμός και η προχειρότητα. Στους ασφαλιστικούς οργανισμούς Δημοσίου, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΙΚΑ, οι ασφαλισμένοι ή δεν έχουν καθόλου οδοντιατρική περίθαλψη ή έχουν πολύ χαμηλού επιπέδου. Το αποτέλεσμα είναι η μέγιστη πλειοψηφία των ασφαλισμένων σε αυτούς τους οργανισμούς να υποχρεώνεται να στραφεί στην ιδιωτική περίθαλψη. Συγκεκριμένα:

– Οι ασφαλισμένοι του ΟΓΑ έχουν οδοντιατρική πρωτοβάθμια περίθαλψη μόνο αυτή που παρέχεται στα κέντρα υγείας.

– Οι ασφαλισμένοι του ΟΑΕΕ μόνο για τα παιδιά έως 16 ετών και αποκλειστικά για θεραπευτικές πράξεις.

– Οι ασφαλισμένοι του Δημοσίου έχουν το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής οδοντιάτρου, αλλά τυπικά μόνο δικαιούνται οδοντιατρικής περίθαλψης. Με δεδομένη την από πολλών ετών καταγγελία των σχετικών συμβάσεων από την Οδοντιατρική Ομοσπονδία - σε συνδυασμό με την καθήλωση των τιμών των οδοντιατρικών πράξεων σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα - έχει ουσιαστικά αχρηστευτεί αυτό το δικαίωμά τους.

– Οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ είναι οι μόνοι που έχουν οδοντιατρική περίθαλψη, αν και συνήθως χαμηλής ποιότητας, με δαπάνες του ασφαλιστικού τους οργανισμού. Σήμερα καλύπτονται στο θέμα αυτό από τα οδοντιατρικά τμήματα των πολυϊατρείων και τις μονάδες ορθοδοντικής, παιδοοδοντικής και προσθετικής του Ιδρύματος. Όμως, κατά γενική ομολογία, οι προσφερόμενες υπηρεσίες είναι χαμηλής ποιότητας. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, κάνει χρήση μόνο το 20-25% και οι υπόλοιποι προτιμούν να στραφούν στον ιδιωτικό τομέα, με δικές τους δαπάνες.

Προτάσεις για την Φαρμακευτική Πολιτική

Χρειάζονται ριζικές αλλαγές για να αναστραφεί σταδιακά, αλλά με γρήγορους ρυθμούς, η σημερινή απαράδεκτη κατάσταση. Η όποια φαρμακευτική πολιτική  θα πρέπει να προσεγγίζει το φάρμακο ως κοινωνικό αγαθό και όχι μόνο ως καταναλωτικό ή ακόμα βιομηχανικό αγαθό, στην κατεύθυνση της καλύτερης προάσπισης της υγείας των πολιτών και της εξάλειψης της γραφειοκρατικής ταλαιπωρίας τους.

            Η επιτυχία της όποιας πολιτικής για την αποτελεσματική λειτουργία της αγοράς του φαρμάκου και της συγκράτησης των δαπανών υγείας γενικότερα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό και από την καταναλωτική συμπεριφορά των ίδιων των ασθενών απέναντι στα φάρμακα. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να υπάρξει μια καλά επεξεργασμένη πολιτική διαπαιδαγώγησης των πολιτών από τη σχολική ηλικία μέχρι και την τρίτη ηλικία, η οποία θα καταστήσει κοινή πεποίθηση, ότι η χρήση φαρμάκων θα πρέπει να είναι η έσχατη λύση σε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας και κατόπιν εντολής του ιατρού. Γι’ αυτό προτείνεται:

·         Αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμό του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, κατά τα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα. Στόχος είναι η μετατροπή του Ε.Ο.Φ. σε υψηλής αξιοπιστίας Οργανισμό ελέγχου ποιότητας και διακίνησης του φαρμάκου, ο οποίος να μπορεί να ελέγχει με πληρότητα από επιστημονικής πλευράς τα προϊόντα της αρμοδιότητάς του που παράγονται στον τόπο μας ή εισάγονται από το εξωτερικό.

·         Κατάργηση της «λίστας» συνταγογραφούμενων από τα ασφαλιστικά ταμεία φαρμάκων. Έτσι θα επιτευχθεί η ισότιμη πρόσβαση όλων των ασθενών στη φαρμακευτική θεραπεία.

·         Επανακαθορισμός των παθήσεων για τις οποίες τη δαπάνη των φαρμάκων αναλαμβάνει πλήρως ο ασφαλιστικός οργανισμός. Επίσης, θα γίνει αναθεώρηση, με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, της λίστας «Ναρκωτικών Φαρμάκων».

·         Τα φάρμακα πωλούνται μόνο από τα φαρμακεία και καθιερώνεται σύστημα ταυτότητας των φαρμακευτικών προϊόντων («Barcode») που ήδη εφαρμόζουν οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ώστε να διευκολυνθούν η οπτική ανάγνωση, η διακίνηση και η παρακολούθηση της κατανάλωσής τους.

·         Λειτουργία συστήματος κεντρικού μηχανογραφικού ελέγχου της διακίνησης των ιδιοσκευασμάτων (στον ΕΟΦ), το οποίο θα εντοπίζει τις ενδεχόμενες ανάγκες της ελληνικής αγοράς και τις παρεκκλίσεις από τη νομική υποχρέωση παραγωγών, εμπόρων ή διακινητών. Με αυτό το σύστημα, θα εξασφαλίζεται και η επάρκεια φαρμακευτικών προϊόντων για έκτακτες ανάγκες - και όπως αυτές καθορίζονται από αυστηρώς επιστημονικά κριτήρια.

·         Αναμόρφωση της λειτουργίας των νοσοκομειακών φαρμακείων με πλήρη μηχανοργάνωση, ώστε να υπάρχει εκτός των άλλων σύνδεση και έλεγχος των ποσοτήτων που αγοράζονται με τις ποσότητες που χορηγούνται - χρεώνονται στους ασθενείς. Καθιερώνεται ειδική νοσοκομειακή συσκευασία των φαρμάκων.

·         Καθιέρωση τακτικών ημερίδων και δελτίου ενημέρωσης όλων των γιατρών και των φαρμακοποιών για τις εξελίξεις στον τομέα του φαρμάκου, ώστε η ιατρική ενημέρωση να μην είναι αποκλειστικό προνόμιο των φαρμακευτικών εταιριών.

·         Διεκδίκηση, με εξειδικευμένους εκπροσώπους, αυξημένης ελληνικής συμμετοχής στους κεντρικούς φορείς της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν πλέον την πρωτοβουλία εγκρίσεως και διακινήσεως των φαρμακευτικών προϊόντων.

·         Δημιουργία μακροπρόθεσμου μνημονίου συνεργασίας μεταξύ κράτους, φαρμακευτικών επιχειρήσεων και συναφών κλαδικών συλλογικών οργανώσεων, κατά τη διεθνή πρακτική, για τη βελτίωση των συνθηκών εφαρμογής της φαρμακευτικής πολιτικής.

·         Εφαρμογή των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον τομέα της βιοτεχνολογίας.

·         Παροχή κινήτρων συγχώνευσης και ανάπτυξης των ελληνικών μονάδων παραγωγής. Στόχος είναι όχι μόνο να ισχυροποιηθεί η θέση τους στην ελληνική αγορά, αλλά και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της διαθέσεως των προϊόντων τους σε άλλες χώρες, αναλαμβάνοντας επιπλέον την παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων για λογαριασμό αλλοδαπών εταιριών.

Τέλος, η συνεπής εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης πρωτοβάθμιας φροντίδας και πρόληψης, καθώς και η προληπτική θεραπευτική αγωγή (εμβολιασμοί) σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα, θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση της νοσηρότητας του πληθυσμού και επομένως τη μειωμένη χρήση φαρμάκων και την επακόλουθη μείωση στις δαπάνες των ασφαλιστικών οργανισμών

Φαρμακευτική Πολιτική


Τα τελευταία 20 χρόνια, η έλλειψη μίας σοβαρής πολιτικής προσέγγισης για το φάρμακο, δημιούργησε μεγάλα προβλήματα, τόσο για τους ασφαλιστικούς οργανισμούς, όσο και για τους πολίτες αλλά και για την εθνική οικονομία. Το 1990, από το σύνολο των ιδιοσκευασμάτων που κυκλοφορούσαν στην ελληνική αγορά, εισαγόταν από το εξωτερικό μόνο το 29%. Το ποσοστό αυτό έχει διπλασιαστεί: και σήμερα έχει φτάσει στο 58% ενώ οι περισσότερες ελληνικές παραγωγικές μονάδες έπαυσαν να λειτουργούν. Αυτή είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της κρίσης που περνάει η εγχώρια παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων, μετά από 20 χρόνια διωγμών. Μάλιστα, με την εφαρμογή της αναξιόπιστης επιστημονικά λίστας «συνταγογραφούμενων φαρμάκων» από τα ασφαλιστικά ταμεία, η ιδιωτική δαπάνη για το φάρμακο εκτινάχθηκε (με στοιχεία του 2001) στα 200 δισεκατομμύρια δρχ.3,21 Συμπερασματικά, η φαρμακευτική πολιτική της τελευταίας εικοσαετίας, με τη συρρίκνωση της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, είχε σαν αποτέλεσμα:

– Την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας

– Την εξάρτηση της ελληνικής αγοράς από τις εισαγωγές

– Την υπερβολική κυριαρχία στην ελληνική αγορά των μεγάλων πολυεθνικών μονοπωλίων

– Επιπλέον, ο Ε.Ο.Φ. μετατράπηκε σε έναν υπερτροφικό δεινόσαυρο και δεν ανταποκρίνεται στο έργο που έπρεπε να επιτελεί.

Επιπλέον, στο πεδίο αυτό διαπιστώνεται το πρόβλημα της αδυναμίας ελέγχου και συγκράτησης της αλόγιστης φαρμακευτικής συνταγογράφησης και εργαστήριο-διαγνωστικών εξετάσεων. Η ασκούμενη πολιτική φαρμάκου έχει ιδιαίτερη σημασία, τόσο για τις υγειονομικές δαπάνες, όσο και για την υγεία των πολιτών.

Δεδομένου ότι στην αγορά του φαρμάκου δεν λειτουργεί ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης, η ρυθμιστική κρατική παρέμβαση είναι απολύτως επιβεβλημένη.

Το 1996 υιοθετήθηκε και στην Ελλάδα ο θεσμός «της λίστας φαρμάκων», για τα οποία τα ασφαλιστικά ταμεία κατέβαλαν το κόστος. Ο θεσμός δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, παρά μόνο σε πολύ μικρό βαθμό. Το 2006 η «λίστα» καταργήθηκε τελείως, παρά το γεγονός ότι εφαρμόζεται σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς όμως να υιοθετηθεί και να εφαρμοσθεί κάποια εναλλακτική μέθοδος ελέγχου της συνταγογραφίας, της πολυφαρμακίας και της σπατάλης.

Το περιοριστικό μέτρο της «λίστας» θα μπορούσε να έχει και στο μέλλον χρησιμότητα, σαν μεταβατική πολιτική, μέχρις ότου υιοθετηθούν και εγκατασταθούν σύγχρονοι, τεχνολογικά προηγμένοι και επιστημονικά άρτιοι μηχανισμοί συγκράτησης του κόστους και προστασίας της υγείας των πολιτών.

Ψυχική Υγεία


Σύμφωνα με την Έκθεση για την παγκόσμια υγεία που συντάχθηκε από τον

Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) στο τέλος του 20ου αιώνα, 450 εκ. άνθρωποι θα υποφέρουν από ψυχιατρικές διαταραχές, νευρολογικές παθήσεις, αλκοολισμό και εξάρτηση από εθιστικές ουσίες.6,15 Η καταθλιπτική συνδρομή μείζονος τύπου αποτελεί την τέταρτη μεγαλύτερη επιβάρυνση στη δημόσια υγεία και εκτιμάται ότι το 2020 θα ανέλθει στη δεύτερη θέση. Παράλληλα προς τις κλασσικές ψυχικές διαταραχές που προαναφέρθηκαν οι νέοι ψυχικά πάσχοντες από αλκοολισμό, διάφορες μορφές άνοιας και τοξικομανίες εκτιμάται ότι αποτελούν πλέον τις νέες κατηγορίες ασθενειών για τις οποίες επιβάλλεται συγκεκριμένη προετοιμασία για την αποτελεσματική περίθαλψή τους. Απαιτείται αναπροσαρμογή της κρατικής μέριμνας για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων που προκύπτουν από αυτές τις νοσηρές καταστάσεις.

Τα επιδημιολογικά δεδομένα στη χώρα μας είναι παρεμφερή με αυτά του

εξωτερικού. Φαίνεται, όμως, ότι δεν έχει γίνει αντιληπτό από την πολιτική ηγεσία της χώρας το μέγεθος του προβλήματος και οι ανελαστικές ανάγκες για ψυχιατρική περίθαλψη οι οποίες δημιουργούνται για την προσεχή 20ετία.

Παράλληλα, η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση (από-ασυλοποίηση) στο βαθμό που

επιχειρήθηκε στην Ελλάδα, στόχευε στην έξοδο των εγκλείστων στα άσυλα ασθενών και στηρίχθηκε κατά μέγιστο ποσοστό στην κοινοτική χρηματοδότηση. Κυρίως από Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης του ιδιωτικού τομέα (ξενώνες, διαμερίσματα, οικοτροφεία κλπ.) αναλήφθηκαν στο παρελθόν πολύ κονδύλια, που ωστόσο δεν διατέθηκαν πάντοτε στους σκοπούς για τους οποίους δόθηκαν, γεγονός το οποίο δεν απετράπη από τα ελεγκτικά όργανα του κράτους. Ήδη όμως, το ελληνικό Δημόσιο δεν αναπληρώνει τις αρχικές εισροές κοινοτικών

πόρων, από τον κρατικό προϋπολογισμό, με ταυτόχρονη ενεργοποίηση διαδικασιών ουσιαστικού ελέγχου και διασφάλισης της χρήσης των επιδοτήσεων υπέρ των ασθενών, προβαίνοντας σε υπέρμετρες περικοπές. Το αποτέλεσμα είναι ότι σημειώνεται εμφανής οπισθοδρόμηση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, με ορατό τον κίνδυνο επανασυλοποίησης πολλών ατόμων.